از زمان آغاز آن، دیدبان شفافیت افغانستان برای ترویج شفافیت در پروژه های زیربنایی دولتی فعالیت نموده است. با ایجاد برنامه بررسی بازسازی در ماه اسد سال 1394، دیدبان شفافیت افغانستان درنظر دارد که مشکلات در ساحاتی از قبیل پلان گذاری، تدارکات، حفظ و مراقبت پروژه های زیربنایی را که در آنها فساد، تقلب و ضیاع دارایی های عامه شایع می باشد را هدف قرار دهد. برنامه بررسی بازسازی (ریکپ) در راستای این هدف، از طریق همکاری با اداره بازرس ایالات متحده امریکا، سرمفتش خاص برای بازسازی افغانستان (سیگار) از طریق انجام بررسی های مستقل از اماکن عامه افغان که توسط دولت ایالات متحده تامین مالی می شود، کار می کند. برعلاوه، این برنامه ایجاد ابتکار کاربردی شفافیت سکتور ساختمانی (CoST) در افغانستان، که انتشار اطلاعات راجع به پروژه های ساختمانی در عرصه عمومی، تحلیل و تفسیر اطلاعات منتشر شده، و ارائه پیام های کلیدی به عامه مردم را تسهیل می کند، را مدیریت می کند.

برنامه بررسی بازسازی بنابراین، امیدوار است که در سکتور ساختمانی، دولت افغانستان در مقابل همۀ شهروندان پاسخگو، حسابده، و شفاف باشد. این برنامه همچنین، در نظر دارد که جامعه تمویل کننده برای تامین کیفیت پروژه های زیربنایی و تامین دسترسی شهروندان و محلات به زیرساخت های خوب اعمار شده و پایدار، در هماهنگی نزدیک با حکومت افغانستان و جامعه مدنی کار نماید.

در حمایت از این دورنما، برنامه ریکپ در راستای شناسایی، تعقیب عدلی و جلوگیری از فساد، تقلب، ضایعات و سهل انگاری در اعمار و حفظ و مراقبت پروژه های ساختمانی عامه با واحدهای نظارت کننده دولتی، جامعه تمویل کننده، حکومت افغانستان و سازمان های جامعه مدنی کار می کند. برنامه ریکپ ارزیابی های انجنیری جامع مستقل، تفتیش های دیدبانی و نظرسنجی های خاص را برای برجسته ساختن وضعیت پروژه های ساختمانی عامه انجام می دهد. برعلاوه، برنامه ریکپ تحقیقات پالیسی محور را برای ارائه راهکارها در مورد نحوه نهادینه سازی شفافیت و امانتداری در سکتور زیرساخت ها نیز انجام می دهد. همچنین، برنامه ریکپ با سازمان های جامعه مدنی برای ایجاد یک ائتلاف میان کنشگران جامعه مدنی ای که در زمینه شفافیت سکتور ساختمانی فعال هستند و برای تغییر در این سکتور دادخواهی می کنند، از نزدیک کار می کند.

پس منظر

اعمار و نوسازی زیرساخت های افغانستان در سال 2001 شروع شده و از آن زمان تا به حال، بازسازی به دومین سکتور کلان اقتصاد تبدیل شده، و مقدار قابل ملاحظۀ پول و شغل ایجاد می کند. با آنهم، مانند بسیاری از ساحات دیگر، این سکتور تا حد زیادی از عدم تخصص، هماهنگی، نوآوری و شفافیت متاثر می باشد. عامل مهم اولی در بوجود آوردن این وضعیت چالش تدارکاتی است که دولت افغانستان با آن روبرو می باشد. تمویل کنندگان، کارهای تدارکاتی پروژه های ساختمانی خود را خودشان انجام داده و معمولاً اجازه نظارت توسط دولت افغانستان در مراحل برنامه ریزی و اعطای پروژه ها را نمی دهند. مطابق جامعه تمویل کننده، دولت افغانستان پالیسی ها و میکانیزم های موثر و ظرفیت کافی برای برنامه ریزی، طرح ریزی، اجرا و حفظ و مراقبت از پروژه های زیربنایی را ندارد. نتیجه آن، نبود هماهنگی میان تمویل کنندگان و دولت افغانستان می باشد که سرانجام به ضیاع کمک های مالی و استفاده ضعیف از منابع می انجامد.

دومین مشکل عمده در بخش ساختمانی عدم نظارت و عدم پایبندی به الزامات و شرایط قرارداد است. بخاطر چالشهای امنیتی، عمدتاً پروسه تضمین کیفیت به طور منظم و یا درست انجام نمی شود. در چنین شرایطی، جامعه تمویل کننده باید به نظارت طرف ثالث اتکا کند که آنها را با اطلاعاتی که محدود، گزینشی و در معرض تحریف است قرار می دهد.

چالش سوم عدم برنامه ریزی مناسب برای عملیات و حفظ و مراقبت هم توسط تمویل کنندگان و هم توسط دولت افغانستان است. بسیاری از پروژه ها یا از توان مالی دولت خارج است و یا از اولویت های آن نیست، اما با آنهم تمویل کنندگان آنها را تمویل مالی نموده و اجرا می نمایند. دولت افغانستان از طرف دیگر، بودجه و پرسونل کافی برای عملیات و حفظ و مراقبت اماکن عامه تازه اعمار شده یا بازسازی شده تخصیص نمی دهد.

Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone