برنامه نظارت مردمی دیده بان شفافیت از طریق بسیج مردمی و ارزیابی عملکرد اجتماعی موسسات فرهنگ حسابدهی اجتماعی را تقویت و ترویج میکند. این برنامه مردم را توانمند می سازد تا از پروژه های زیرساختی که در مناطق شان تطبیق می شوند نظارت بعمل بیاورند. هدف از این برنامه این است تا شهروندان قادر به پاسخ خواهی از مقامات و موسسات مساعدت کننده شده و با کاهش فاصله میان دولت، موسسات مساعدت کننده نقش شان را در تربیت شهروندی فعال و مسئول ایفا نمایند. جوامعی که در روند نظارت محلی سهم می گیرند در حل کردن مشکلات شان از طریق ادامه گفتگو بیشتر خود مختار می شوند و اتکای آنها بر بازیگران خارجی ویا ساختارهای موازی کاهش می یابد.

برنامه نظارت مردمی در سال 2007 میلادی با اشتراک مردم 10 محل در ولسوالی جبل السراج ولایت پروان آغاز شد. این برنامه طی چند سال اخیر بخاطر موفقیت اش در توانمندسازی شهروندان جهت گرفتن سهم فعال در ترویج شفافیت و حسابدهی گسترش یافته است. از سال 2007 میلادی به اینطرف حدود 400 پروژه زیربنایی توسط 800 ناظر محلی داوطلب در 35 ولسوالی ولایت های بلخ، ننگرهار، پروان، پنجشیر و بدخشان مورد نظارت قرار گرفته است.

دیده بان شفافیت با جوامع محلی کار میکند تا ناظران محلی که برای انجام نظارت از پروژه های ساخت و ساز به نمایندگی از مردم شان داوطلب می شوند شناسایی گردند. ناظران محلی با استفاده از آموزش و ابزارهای نظارت به دقت طراحی شده و منحصر به فرد یک رشته معیارها و پدیده های مربوط به شفافیت را که کیفیت پروژه های ساخت و ساز و تاثیر آن بر جوامع را نشان می دهد مورد ارزیابی قرار می دهند. این ارزیابی ها مبتنی بر کفایت، هماهنگی و پایداری پروژه ها می باشند.

ناظران محلی از طریق تاسیس بورد نظارت ولایتی که متشکل از نماینده گان وزارت خانه ها، ناظران محلی، اعضای شوراهای ولایتی، رسانه ها، و موسسات مساعدت کننده می باشد میتوانند شکایات شان را درج کنند. بورد باعث می شود تا نهادهای محلی برای پاسخ خواهی اقدام نمایند. علاوه بر این نظارت منظم از پروژه های درحال انجام کمک میکند تا اطمینان حاصل شود که پروژه های زیرساختی تاثیرات مثبت بر زندگی مردم وارد میکنند.

از روشی که کار گرفته می شود شهروندان را توانمند ساخته و موثریت کمک ها را در سطوح محلی از طریق برنامه نظارت مردی افزایش می دهد:

  1. انتخاب جوامع

مانند سایر ابتکارهای دیده بان شفافیت، برنامه نظارت مردمی بمنظور اثبات مشروعیت اهداف اش به مشارکت مردم اتکاء می کند. برای این برنامه “اجتماع” را شوراهای انکشاف محل، نهادهای جامعه مدنی و ارائه دهنده گان خدمات حقوقی معیین می کنند.

پس از آنکه جامعه انتخاب میشود، کارکنان دیده بان شفافیت با اجتماع در تماس شده و نظارت و فواید آن را به آنها توضیح می دهند.

  1. انتخاب ناظران محلی

از هر اجتماعی که در این کار سهم می گیرد خواسته می شود تا دو ناظر محلی را که باهم کار خواهند کرد انتخاب نماید. این ناظران ترجیحاً باید باسواد و دارای شهرت خوب در بین مردم باشند و بتوانند چند ساعت وقت خود را هرهفته برای انجام نظارت از فعالیت های ساخت و ساز ارزانی بدارند. در صورتی که دو بزرگسال باسواد در یک اجتماع وجود نداشته باشد، این جفت را میتوان با یکجا کردن یک بزرگسال بی سواد با یک بزرگسال باسواد تشکیل داد. دیده بان شفافیت زنان را تشویق میکند تا در کار نظارت سهم بگیرند.

  1. آموزش ناظران محلی

پس از انتخاب شدن تمام ناظران محلی توسط کارمندان دیده بان شفافیت در بخش های فنی و اجتماعی آموزش می بینند. آموزش اجتماعی مفاهیم اساسی مربوط به آگاهی از فساد، بسیج مردمی و حل مسائل را دربر می گیرد. کیفیت مواد (بطور مثال، کانکریت، خشت، وغیره)، روشهای ساخت و ساز، و چگونگی آزمایش کیفیت مواد با روش های ساده اما موثر شامل آموش فنی می شوند. در جریان آموزش ناظران محلی استفاده از ابزارهای نظارت، اجرای سروی، استفاده از چک لست ها و جمع آوری معلومات را می آموزند.

  1. جمع آوری معلومات

سپس ناظران محلی به جمع آوری تمام اسناد لازم مربوط به پروژه می پردازند. آنها این اسناد را از مسئولین دولتی و شرکت قراردادی بدست می آورند. پس از جمع آوری اسناد پروژه هردو ناظر یک سروی مقدماتی از مردم محل انجام می دهند. آنها با 120 تن پاسخ دهنده که ذینفعان پروژه می باشند مصاحبه می کنند. این سروی در معرفی برنامه نظارت به اجتماع و جمع آوری معلومات در مورد دانش و مشارکت مردم محل در پروژه کمک می کند.

  1. نظارت از کار ساخت و ساز

هردو ناظر محلی در هفته سه بار از پروژه دیدن بعمل آورده و با انجنیر ساحه ملاقات میکنند و پیشرفت کار ساخت و ساز و کیفیت مواد، لیست مقدار، و نقشه های پروژه زیرساختی را بررسی می کنند. درصورتی که مشکلاتی دیده شوند، ناظران محلی با همکاری از انجنیر دفتر ولایتی دیده بان شفافیت آنرا با شرکت قراردادی درمیان میگذارد تا او را به حل آن وادار سازد.

  1. دادخواهی در سطح محلی

مسائل حل نشده را دیده بان شفافیت به بورد نظارتی ولایتی ارجاع میکند. این بورد را کارمندان دیده بان شفافیت در هر ولایت تاسیس میکنند. بورد نظارتی ولایتی متشکل از مسئولین دولتی از وزارت های مربوط، دفتر والی، اعضای شورای ولایتی، تمویل کنندگان، پیمانکاران، و نمایندگان محل می باشد.

  1. دادخواهی در سطح ملی

مسائلی که در سطح ولایت قابل حل نمی باشد توسط بخش دادخواهی و ارتباطات دیده بان شفافیت به سطح ملی ارجاع میگردد. حل اینچنین مسایل ممکن است نیاز به دسترسی به معلومات در سطح ملی از طریق دادخواهی برای تغییر در قانون داشته باشد. زمانیکه مسایل مخصوص مربوط به پروژه وجود می داشته باشد، دیده بان شفافیت برای دریافت پاسخ به نگرانیهای محلی با وزارت خانه ها و تمویل کنندگان در کابل کار میکند.

برای دانلود بروشور نظارت مردمی در لسان انگلیسی اینجا کلیک کنید

برای جرئیات بیشتر در مورد این برنامه و دست یافتن به جعبه ابزار نظارت مردمی لطفاً به www.communitymonitoring.org مراجعه نمایید.

Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone